لبخند کودکان، الفبای وطن  شعارهفته ملی کودک در سال1405 است .

هفته کودک فرصتی است تا بیشتر به دنیای زیبای کودکان فکر کنیم؛ دنیایی پر از پرسش، بازی، خنده و خیال‌های رنگارنگ. هر کودک با

استعدادها و آرزوهای خودش، ارزشمند است و حق دارد در محیطی امن و مهربان رشد کند. کودکان برای شکوفا شدن به محبت، توجه و فرصت

یادگیری نیاز دارند. وقتی به حرف‌هایشان گوش می‌دهیم، با آن‌ها بازی می‌کنیم و به توانایی‌هایشان اعتماد داریم، کمک می‌کنیم با شادی و اعتماد

به‌نفس بزرگ شوند. مراقبت از کودکان فقط وظیفه خانواده نیست؛ همه ما می‌توانیم با احترام، مهربانی و فراهم‌کردن فرصت‌های خوب،

سهمی در ساختن آینده‌ای بهتر برای آن‌ها داشته باشیم. هفته کودک یادآور این پیام است: کودکان امروز، سازندگان فردای ما هستند. پس بیایید شادی و امنیت را به آن‌ها هدیه کنیم و همیشه برای شنیدن صدای کوچک اما پرامیدشان آماده باشیم. دنیای کودکان با کنجکاوی، خیال‌پردازی، بازی و پرسش‌های بی‌پایان شکل می‌گیرد. آن‌ها برای شناخت جهان اطراف خود به فرصت تجربه‌کردن و یادگرفتن نیاز دارند؛ اما در کنار این فرصت‌ها، امنیت، محبت، احترام و توجه نیز برای رشد سالمشان ضروری است. هفته کودک به ما یادآوری می‌کند که باید با دقت بیشتری به حرف‌های کودکان گوش دهیم و احساسات و دیدگاه‌هایشان را جدی بگیریم. کودکی؛ دوره‌ای برای رشد و یادگیری کودکی تنها مقدمه‌ای برای بزرگسالی نیست؛ دوره‌ای مهم و ارزشمند از زندگی است. تجربه‌های این سال‌ها می‌توانند بر شکل‌گیری شخصیت، اعتمادبه‌نفس و رابطه کودک با دیگران اثر بگذارند. به همین دلیل، فراهم‌کردن محیطی امن و حمایتگر اهمیت دارد؛ محیطی که کودک در آن بتواند سؤال بپرسد، اشتباه کند، دوباره تلاش کند و توانایی‌هایش را بشناسد. آموزش نیز زمانی برای کودکان دل‌نشین‌تر و مؤثرتر است که با بازی، گفت‌وگو، خلاقیت و تجربه همراه باشد. کتاب‌خوانی، نقاشی، فعالیت‌های گروهی و بازی‌های مناسب سن، علاوه بر سرگرمی، به رشد مهارت‌های فکری و اجتماعی کودکان کمک می‌کنند. بازی، زبان شادی کودکان بازی یکی از راه‌های طبیعی کودکان برای یادگیری و برقراری ارتباط با جهان است. در جریان بازی، کودک می‌تواند همکاری، رعایت نوبت، حل مسئله و بیان احساسات را تمرین کند. به همین خاطر، بازی را نباید تنها وسیله‌ای برای گذراندن وقت دانست؛ بازی بخشی مهم از تجربه یادگیری و رشد کودک است. خانواده‌ها و مدرسه‌ها می‌توانند با اختصاص زمانی برای بازی‌های گروهی، قصه‌گویی و فعالیت‌های خلاقانه، فرصت‌هایی برای شادی و یادگیری فراهم کنند. این فعالیت‌ها لازم نیست پرهزینه یا پیچیده باشند؛ گاهی یک قصه، یک بازی ساده یا گفت‌وگویی صمیمانه می‌تواند برای کودک خاطره‌ای ماندگار بسازد. سهم خانواده، مدرسه و جامعه حمایت از کودکان تنها وظیفه خانواده‌ها نیست. مدرسه می‌تواند با ایجاد فضایی دوستانه و امن، به دانش‌آموزان کمک کند تا احساس کنند دیده و شنیده می‌شوند. جامعه نیز با توجه به نیازهای کودکان و فراهم‌کردن فرصت‌های برابر برای آموزش، بازی و مشارکت، در ساختن محیطی مناسب‌تر برای آنان نقش دارد. احترام به کودکان یعنی با آن‌ها با مهربانی رفتار کنیم، برای حرف‌هایشان وقت بگذاریم و در تصمیم‌هایی که به زندگی روزمره‌شان مربوط است، متناسب با سن و شرایطشان نظرشان را بپرسیم. همچنین باید به تفاوت‌های فردی کودکان توجه کنیم؛ هر کودک علایق، توانایی‌ها و سرعت یادگیری مخصوص خود را دارد. هفته کودک؛ آغاز توجهی همیشگی برگزاری برنامه‌هایی مانند نمایشگاه نقاشی، قصه‌گویی، مسابقه‌های گروهی، معرفی کتاب و اجرای هنری دانش‌آموزان می‌تواند هفته کودک را به تجربه‌ای شاد و مشارکتی تبدیل کند. بهتر است در این برنامه‌ها همه کودکان امکان حضور داشته باشند و فعالیت‌ها به‌گونه‌ای طراحی شوند که استعدادها و علاقه‌های گوناگون را در بر بگیرند. بااین‌حال، توجه به کودکان نباید به یک هفته محدود شود. هفته کودک یادآوری می‌کند که شنیدن صدای کودکان، مراقبت از شادی و امنیت آن‌ها و فراهم‌کردن فرصت رشد برایشان باید در همه روزهای سال ادامه داشته باشد. آینده‌ای روشن‌تر با کودکانی شکل می‌گیرد که امروز فرصت دارند با آرامش، احترام و امید رشد کنند.

 

برای داشتن  کودکی شاد، خلاق و با اعتماد به نفس چه باید کرد؟

کودکانی  که قادر به درک و شناخت  احساسات و عواطف شاد درونیشان هستند ، بدون شک  می‏توانند آن را در سراسر زندگی خود حفظ کنند. شادی کودکان موجب تقویت روحیه،خلاقیت، انگیزه‏، عزت نفس و پایداری آنان می‏ شود. در ادامه نکاتی جهت خلق نشاط و شادی در کودک را یادآور میشوم که والدین می‏توانند با استفاده از روش‏های ساده  شادی و نشاط را در وجود فرزندانشان زنده نگهدارند.

1- جست و خیز و بازی با کودک را فراموش نکنید. زیرا  بازی روحیه نشاط را در کودک بالا میبرد. در روزهای گرم تابستان با او آب بازی کنید و یا در دامن طبیعت و یا پارک با او به جست و خیز بپردازید. بازی کردن به کودکان، کشف دنیا، قوانین طبیعت، تفکر در پیرامون زندگی را می‌آموزد. آنها توانایی‌های خود را در بازی‌ها می‌سنجند که هیچ علمی آن را به کودکان نخواهد آموخت. کودکی که به اجبار والدین به جای بازی و تحرک و شادی پشت میز کلاس زبان می‌نشیند، کودکی که به جای گرفتن مداد رنگی برای نقاشی و خط‌خطی کردن، الفبا را می‌آموزد، رشد سالم روانی را که بین یک تا شش سالگی اول زندگی باید اتفاق بیفتد را از دست می‌دهد.  کودک دانشمند امروز، انسان مضطرب فرداست که شانس پیشرفت در بسیاری از زمینه‌های احساسی را از دست خواهد داد.

2- با کودکتان با صدای بلند بخندید، لطیفه بگویید، داستان‏های طنزدار و خنده ‏دار بخوانید، ترانه‏ های شاد زمزمه کنید و به دنبال سرگرمی‏ های شاد کننده باشید. خنده موجب کاهش  فشارهای روانی میگردد  و باعث می‏شود که اکسیژن بیشتری به مغز و بدن برسد..

3- کودکان موفق، کودکانی شادند و کودکان شاد، کودکانی موفق هستند. اگر قصدتان فراهم آوردن یک زندگی توام با تلاش و کوشش است، سعی کنید عاداتی را در فرزندتان تقویت کنید که روحیه ‏ی تحمّل و مقاومت را در او بالا ببرد.

4- کمک کردن و حمایت کردن را به کودک بیاموزید. هر کودکی برای اینکه احساس ارزشمندی کند، نیازمند حسّ تعلّق نسبت به گروهی است که در آن زندگی می‏کند. از فرزندتان بخواهید تا اسباب بازی‏های قدیمی و وسایلی را که مدت‏هاست به سراغشان نرفته، به بچه‏های مستمندی که می‏شناسد، هدیه دهد.

5- محیط خانواده را گرم و شاد نگه دارید تا کودک احساس امنیت نماید. روابط محبت آمیز همراه با احترام و پذیرش می تواند شادی را دو چندان کند .

6- تشویق فرزندتان را به عنوان یک اصل تربیتی شگفت انگیز مد نظر قرار دهید.. وقتی که فرزندتان در انجام کاری موفق شده و توانسته است که به هدفش برسد، سعی کنید با یافتن کلمات و جملاتی که شادی و هیجان  شما را از پیروزی و موفقیت او نشان می‏دهد، او را تشویق و حمایت کنید. این گونه تشویق نمودن موجب تقویت حسّ شایستگی و ارزشمندی فرزندتان می‏شوند ولی مراقب باشید که تشویق‏ ها بیش از حدّ لازم نباشد.

7- پرداختن به علائق و نیاز های درونی راه را برای تخلیه هیجانی و کسب آرامش برای فرزندتان بازتر می کند . بنابراین به جای اجبار و تحمیل خواسته ها و علائق خود، اجازه دهید او درونش را بشناسد و پرورش دهد .

8- به صحبت فرزندتان فعالانه گوش دهید و به او توجه کافی نمایید و به او و سخنانش احترام بگذارید. کودکانی که احساس های بهتری از خود دارند و عزت نفس بالاتری دارند شادتر زندگی می کنند. پر واضح است که هر پدر و مادری دوست دارد که فرزندشان بهترین باشد اما باید به استعدادها و توانایی‏های بچه ‏ها نیز توجه کرد.

9- روش حل مساله را به فرزند خود یاد بدهید. از بستن بند کفش گرفته تا عبور بی‏خطر از خیابان، از غذا خوردن گرفته تا یافتن جواب مساله ریاضی، همگی از جمله آموزش‏هایی هستند که هر پدر و مادری برای رسیدن فرزند به استقلال فردی به او باید بیاموزند.

10- امکان درخشیدن را به کودک بدهید. هر کودکی توانایی و استعداد خاصی دارد. آیا او کتاب خواندن را دوست دارد؟ اگر چنین است در این صورت می‏توانید به او اجازه دهید زمانی که شما مشغول کارهای خانه هستید برایتان کتاب بخواند. و یا اگر به باغبانی گرایش زیادی نشان می دهد آبیاری گل و درخت ها را به او بسپارید و یا به او کمک کنید تا گیاهی بکارد از سپردن مسئولیت های کوچک به او غافل نشوید.

 در پایان میتوان گفت کودکان همانند بذرهای آماده کشت هستند که اگر اصلاح درستی روی آنها صورت گیرد بدون شک در آینده درختانی تنومند را به بار خواهند نشست.امروز رسالت جامعه ما فرهنگ سازی در جهت داشتن کودکانی سرشار از عشق و امید به آینده ای روشن و فراهم نمودن بستر لازم برای رشد و شکوفایی این منبع عظیم و سرشار می باشد که امید است با همکاری و همیاری و هم اندیشی همه متولیان امر چون سازمان بهزیستی و آموزش و پرورش و کانونهای پرورش فکری کودکان و نوجوانان و سایر ارگانهای ذیربط و همچنین خانواده ها ی عزیز این مهم محقق گردد.

 

تهیه کننده : عاطفه بهشتی کیا کارشناس کودکان